Tour de France nastao je kao smjela novinarska ideja, osmišljena kako bi povećao tiraž jednog sportskog lista

foto: Aleksandra Babić Golubović

Biciklistička trka Tour de France, kao jedan od najvećih sportskih, ali i medijskih i marketinških događaja u svijetu, nije nastala na cesti i na dva točka, nego iz rivaliteta dva sportska lista. Ono što je bio hrabar potez urednika Henrija Desgrangea, danas je globalni medijski fenomen koji prati publika uz stazu, ali i na medijskim i digitalnim platformama u najmanje 190 zemalja.

Kako bi dodatno popularizovali ovaj zahtjevan sport, organizatori već dugo gaje tradiciju polaska karavana iz raznih zemalja, a ove godine su odlučili da Tour de France, po prvi put u historiji, krene iz Barcelone. Španija je već dva puta bila domaćin početka Toura – San Sebastian (1992. godine) i Bilbao (2023. godine). Na putovanje do Pariza dugo 3.320,7 kilometara krenulo je 184 biciklista podijeljenih u 23 tima.

U centru Barcelone, za ljubitelje suvenira Toura, dostupno je bilo nekoliko pokretnih i statičnih prodavnica. Cijena majica timova koji učestvuju u Touru prevazilaze cijenu dresova Fudbalskog kluba Barcelona. Biciklistički dres košta od 90 do 130 eura dok, recimo, dres Barcelone u njihovom muzeju ne prelazi cifru od 80 eura.

Iza Tour de Francea, osim velike popularnosti, stoji i veliki novac te ogroman broj ljudi koji ga prate i na taj način ga čine jednom od najvećih biciklističkih trka na svijetu.

Jedan od najvažnijih događaja vijeka

Priču kako je nastao Tour de France nalazimo u knjizi ITV Visual History of the Twentieth Century. Knjiga predstavlja popis najvažnijih događaja u 20. vijeku. Urednicima knjige važnim se činilo izdvojiti kad je održana prva biciklistička trka Tour de France. Ono što je manje poznato javnosti jeste da je zahvaljujući konkurenciji dvaju listova – L'Auto-Vélo i Le Vélo – zapravo krenula priča o toj trci.

U tekstu Jirija Kaleca pod naslovom „Priča o nastanku Tour de Francea“, objavljenom na specijalizovanom portalu We Love Cycling, piše da je prvi broj časopisa L'Auto-Vélo izašao 1900. godine. Štampan je na žutom papiru kako bi se razlikovao od zelenog papira koji je koristio časopis Le Vélo. Ubrzo je došlo do nesporazuma između dva časopisa, pa je Le Vélo tužio novi list zbog plagijata, tvrdeći da je odabrao ime koje je previše slično njihovom. Sud je presudio u korist Le Véla, pa je L'Auto-Vélo bio prisiljen promijeniti naziv u L'Auto.

U želji da promoviše list i privuče čitaoce, sportski novinar i urednik časopisa L'Auto Henri Desgrange, a na ideju novinara Georgesa Lefèvrea, najavio je da će list organizovati biciklističku trku koja će da traje više dana nego bilo koja druga kroz cijelu Francusku – nazvao je Le Tour de France. [U to vrijeme je, doduše, već postojala biciklistička trka koju je sponzorisao list Le Vélo.]

Prvo izdanje Toura je počelo 1. jula 1903. godine, trajalo je 19 dana i imalo je šest etapa koje su vodile od Parisa preko Lyona, Bordeauxa i Nantesa. Nagradni fond bio je 20.000 tadašnjih franaka. Te 1903. godine, od 60 učesnika, samo 21 vozač stigao je do cilja prve Toura. Pobjednik je bio bivši dimnjačar Maurice Garin, koji je kroz cilj prošao gotovo tri sata prije drugoplasiranog vozača. Osim prestiža, Garin je osvojio i 3.000 franaka. Garin je pobijedio i na idućem Touru, ali mu je titula oduzeta, odnosno bio je diskvalifikovan, jer je ustanovljeno da je povremeno koristio voz umjesto bicikla kako bi brže stigao na cilj.

Finansijski aspekti nisu zanemarivi

Danas je Tour de France nešto sasvim drugo. o čemu piše i portal The Lead Out, specijalizirani medij posvećen profesionalnom biciklizmu sa fokusom na njegovu poslovnu stranu.

U članku objavljenom na tu temu stoji da se u 2025. godini Tour prenosio u više od 190 zemalja, emitovan je na 100 televizijskih kanala (od kojih je 60 prenosilo utrku uživo). Tour je gledalo gotovo 150 miliona gledalaca samo u Evropi. Na digitalnim platformama zabilježeno je 33,2 miliona jedinstvenih posjetilaca sa više od 102 miliona posjeta. Na društvenim mrežama video sadržaji sa Toura dostigli su brojku od gotovo 1,3 milijarde pregleda.   

Finansijski aspekti trke Tour de France nisu zanemarivi. Prvi pobjednik 1903. godine dobio je 3.000 franaka što je vjerovatno bio značajan iznos u to vrijeme, a pobjednik Toura prošle godine, Tadej Pogačar inkasirao je 500.000 eura.

Portal Bloomberg Adria, pozivajući se na La Gazzetta dello Sport, navodi da će Pogačar, nakon što je produžio ugovor sa UAE Team Emirates, do 2030. godine zaraditi 50 miliona eura plus potencijalne bonuse. Ako bi neki drugi tim želio da otkupi Pogačarev ugovor, trebao bi pripremiti 200 miliona eura (koliko iznosi otkupna klauzula).

Izuzetna godina za Francusku

Urednici knjige ITV Visual History of the Twentieth Century su, osim Toura, za 1903. godinu odabrali još jednu poveznicu sa Francuskom. U decembru te godine, Nobelov komitet je dodijelio Nobelovu nagradu za fiziku troje naučnika – Marie i Pierre Curie, te Henri Besquel. U pojašnjenju za nagradu Nobelov komitet je tada napisao kako su je dobili „kao priznanje za izuzetne zasluge koje su iskazali zajedničkim istraživanjem fenomena radioaktivnog zračenja, kojeg je otkrio profesor Henri Becquel“. No, važnije je da je time Marie Curie postala prva žena dobitnica Nobelove nagrade. Ona je 1911. godine još jednom dobila Nobelovu nagradu, ali tada za hemiju.

Historija je, na kraju, tako složila stvari da su se te 1903. godine desile dvije stvari na koje francuska nauka i sport imaju biti ponosni.

Tour de France nastao je kao smjela novinarska ideja, osmišljena kako bi povećao tiraž jednog sportskog lista, a tokom više od jednog vijeka prerastao je u jedan od najvećih i najprepoznatljivijih sportskih događaja na svijetu. U isto vrijeme, Francuska je čovječanstvu podarila naučnike poput supružnika Curie, čija su otkrića trajno promijenila tok moderne nauke.

Zbog toga se 1903. godina može posmatrati kao izuzetno plodna godina za evropsku i svjetsku historiju, kao godina u kojoj su, svako na svoj način, nastali projekti i ideje čiji se značaj osjeća i danas. Više od stotinu godina kasnije s pravom pamtimo imena naučnika kao što su Marie i Pierre Curie, ali i sportske novinare koji su pokrenuli Tour de France, ostavljajući trajan trag ne samo u historiji sporta, nego i u historiji medija.

___